Multimodalny terminal CO₂ w Gdańsku jako klucz do dekarbonizacji polskiego przemysłu

• Strona główna
• Artykuły
• Multimodalny terminal CO₂ w Gdańsku jako klucz do dekarbonizacji polskiego przemysłu

2026-04-15

Orlen jest częścią projektu, przy czym spółka wskazuje, że zakres jej zaangażowania może ulec zmianie w odniesieniu do wybranych komponentów, jednocześnie koncentrując swoje działania na rozwoju możliwości składowania CO₂ na lądzie w Polsce, uwzględniając znacznie niższe koszty takiego składowania, niż w składowiskach podmorskich ustanawianych na Morzu Północnym. Grupa Orlen S.A. potwierdza swoje zainteresowanie technologią CCS w swoich dokumentach i strategiach. Strategia 2035 wskazuje ten obszar jako nowy obszar budowy kompetencji oraz zakłada podejmowanie działań mających na celu zapewnienie usług wychwytu, transportu i składowania w ilości 4 milionów ton CO₂, czyli ilości przybliżonej do nałożonego na Grupę Orlen obowiązku w zakresie wkładu w realizację unijnego celu dostępnej mocy zatłaczania CO₂ określonego w tzw. Net Zero Industry Act.

Projekt ECO2CEE (wcześniej znany jako EU CCS Interconnector lub PL-EU Interconnector), zakładający budowę multimodalnego terminala eksportowo-importowego CO₂ w porcie Gdańsk, pozostaje w fazie przygotowawczej – przed podjęciem ostatecznej decyzji inwestycyjnej (FID). Jest to kluczowy element rozwijającej się w Europie Środkowo-Wschodniej infrastruktury CCS (Carbon Capture and Storage), mającej umożliwić dekarbonizację sektorów trudnych do ograniczenia emisji, takich jak rafineryjny, cementowy czy chemiczny.

Projekt realizowany jest w ramach konsorcjum z udziałem Orlen S.A. (jako koordynatora), Air Liquide Polska, Holcim (wcześniej Lafarge Cement) oraz Orlen Lietuva. Zakłada on stworzenie otwartego dla rynku hubu CO₂ w Gdańsku, z możliwością transportu cieczy CO₂ (LCO₂) koleją lub rurociągami z emitorów przemysłowych (m.in. rafineria Orlen w Płocku i cementownia w Kujawach/Piechcinie) do terminala, a stamtąd statkami do miejsc składowania – przede wszystkim w basenie Morza Północnego (Norwegia, Holandia, Dania). W pierwszej fazie (do ok. 2030 r.) planowana jest przepustowość ok. 3 mln ton CO₂ rocznie (w tym po ok. 1 mln ton od Orlen, Holcim i innych emitorów), z perspektywą rozbudowy do ponad 9 mln ton w fazie drugiej (po 2030 r.) dzięki rurociągom.

Projekt uzyskał status Project of Common Interest (PCI), co ułatwia procedury administracyjne i otwiera drogę do unijnego dofinansowania z instrumentu Connecting Europe Facility (CEF). W 2023 r. konsorcjum otrzymało grant w wysokości ok. 2,54 mln euro na studia inżynieryjne (FEED) i analizy łańcucha dostaw. Terminal w Gdańsku ma charakter multimodalny i open-access, co ma wspierać nie tylko własne potrzeby grupy Orlen, ale także komercyjne usługi carbon management dla innych przedsiębiorstw.

Jak podaje Ministerstwo Klimatu i Środowiska, Orlen S.A. potwierdza udział w projekcie ECO2CEE, ale jednocześnie wskazuje, że zakres jego zaangażowania może ulec zmianie w odniesieniu do wybranych komponentów. Spółka koncentruje się obecnie na rozwijaniu możliwości składowania CO₂ na lądzie w Polsce, co jest znacząco tańsze niż budowa i eksploatacja składowisk podmorskich na Morzu Północnym. Grupa Orlen aktywnie bada potencjał geologiczny na terenie kraju (m.in. w formacjach solankowych i wyeksploatowanych złożach węglowodorów) we współpracy z partnerami zagranicznymi, takimi jak Equinor. Polska dysponuje szacowanym potencjałem składowania rzędu 15 Gt CO₂, co czyni ją jednym z bardziej obiecujących krajów UE pod względem onshore CCS.

Orlen konsekwentnie potwierdza zainteresowanie technologią CCS/CCUS w swoich dokumentach strategicznych. W Strategii Grupy ORLEN 2035 obszar ten wskazano jako nowy kierunek budowy kompetencji. Grupa zakłada rozwój usług wychwytu, transportu i składowania CO₂ na poziomie ok. 4 mln ton rocznie do 2035 r. Jest to wartość zbliżona do obowiązku nałożonego na Orlen (jako producenta ropy i gazu) w ramach unijnego Net Zero Industry Act (NZIA), który nakłada na europejskich producentów węglowodorów zbiorowy cel 50 mln ton rocznej mocy zatłaczania CO₂ w UE do 2030 r. (z indywidualnym przydziałem dla każdej spółki obliczanym proporcjonalnie do produkcji w latach 2020–2023). NZIA ma przyspieszyć rozwój łańcucha wartości CCS, uznając go za strategiczny dla dekarbonizacji przemysłu i osiągnięcia neutralności klimatycznej UE do 2050 r.

Rozwój infrastruktury CCS w Polsce jest ściśle powiązany z innymi inicjatywami, takimi jak projekt GO4ECOPLANET (wychwyt CO₂ w cementowni Lafarge Kujawy z wsparciem Innovation Fund). ECO2CEE ma służyć jako „most” umożliwiający eksport CO₂ do Norwegii i innych krajów basenu Morza Północnego, dopóki krajowe zdolności składowania nie zostaną w pełni uruchomione. Jednocześnie trwają prace legislacyjne w Polsce nad ułatwieniami dla podziemnego magazynowania CO₂.

Projekt ECO2CEE pozostaje jednym z flagowych inicjatyw CCS w regionie CEE, wpisując się w szersze wysiłki UE na rzecz stworzenia transgranicznej sieci transportu i składowania CO₂. Jego realizacja może znacząco wesprzeć konkurencyjność polskiego przemysłu w erze unijnego ETS i celów klimatycznych.

Orlendwutlenek węglainwestycjaCCS